Aktualności

Aktualności

        • Bieg Pamięci ze Światłem Pokoju

          • Bieg Pamięci ze Światłem Pokoju

            29.01.2026

            19 stycznia reprezentacja naszej szkoły wzięła udział w VII edycji Biegu Pamięci ze Światłem Pokoju, wyjątkowego projektu edukacyjno-sportowego, organizowanego przez Zespół Szkół Technicznych nr 2 im. M. Batko w Chorzowie we współpracy z samorządami oraz placówkami oświatowymi, w tym z Tychów.

            Trasa biegu sztafetowego przebiegała historycznym szlakiem Marszu Śmierci - z Auschwitz, przez Bieruń Nowy, Bieruń Stary, Tychy, Mikołów, Mokre, Borową Wieś, Pyszowice i Bojków, aż do Gliwic. W każdej z gmin Światło Pokoju przejmowali uczniowie kolejnych szkół, symbolicznie niosąc pamięć o ofiarach oraz przesłanie pokoju.

            W etapie tyskim naszą szkołę reprezentowali uczniowie klasy 3B: Amelia Stasiak, Anna Zielińska, Milena Szymańska oraz Szymon Pęgiel, wraz z wychowawcą, panem Tomaszem Ślusarczykiem.

            Warto przypomnieć, że w tym roku przypada 81. rocznica wyzwolenia obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau oraz tragicznych wydarzeń związanych z jego ewakuacją i próbami zatarcia śladów zbrodni przez Niemców. Dziękujemy naszym uczniom za godne reprezentowanie szkoły oraz pielęgnowanie pamięci historycznej.

        • Edukacja ekologiczna w praktyce

          • Edukacja ekologiczna w praktyce

            29.01.2026

            Uczennice klasy 3E, pod opieką pani pedagog Romany Kuczmińskiej-Blumskiej, przeprowadziły warsztaty ekologiczne w Szkole Podstawowej nr 4 w Łaziskach Górnych. Zajęcia odbyły się w ramach wojewódzkiego projektu Polichrom, w którym wolontariusze z naszej szkoły mają możliwość aktywnego i praktycznego zaangażowania.

            Podczas warsztatów uczennice w przystępny i atrakcyjny sposób przybliżyły najmłodszym podstawowe zasady dbania o środowisko. Wiedza teoretyczna została uzupełniona zabawami i grami edukacyjnymi, które spotkały się z dużym zainteresowaniem, szczególnie wśród uczniów klasy pierwszej. Jesteśmy przekonani, że było to wartościowe i inspirujące doświadczenie zarówno dla uczestników zajęć, jak i prowadzących je wolontariuszek.

            W ramach podziękowania uczennice otrzymały własnoręcznie wykonaną kartkę oraz słodki upominek. Dziękujemy za zaangażowanie i godną pochwały postawę proekologiczną.

        • „Lekcja Juvenes Translatores"

          • „Lekcja Juvenes Translatores"

            29.01.2026

            7 stycznia cztery osoby z klasy 3E dwujęzycznej wzięły udział w projekcie „Lekcja Juvenes Translatores”. Idea projektu, zaproponowanego naszej szkole przez pana Zbigniewa Sabata, reprezentującego w Polsce Dyrekcję Generalną ds. Tłumaczeń Pisemnych Komisji Europejskiej, organizatora konkursu „Juvenes Translatores”, polegała na wyłonieniu jednej uczennicy lub jednego ucznia, który w okresie od 27 listopada do 16 stycznia najlepiej przetłumaczy jeden z tekstów konkursowych tegorocznej edycji.

            Do współzawodnictwa przystąpili: Alicja Dębska, Zuzanna Zdeb, Kinga Miler oraz Kacper Nowak. Po szczegółowej analizie prac opiekunka konkursu, pani Katarzyna Haberka, przesłała do Warszawy tłumaczenie autorstwa Alicji Dębskiej. W nagrodę Alicja otrzymała dyplom oraz elektroniczny bon upominkowy.

        • Budżet obywatelski

          • Budżet obywatelski

            28.01.2026

            (INFORMACJA UM TYCHY) Do 12 lutego br. prowadzony jest nabór projektów do 13. edycji Budżetu Obywatelskiego na rok 2027. Do udziału zapraszamy mieszkańców Tychów, którzy mogą zgłaszać swoje propozycje w dwóch kategoriach: rejonowej oraz ogólnomiejskiej.

            Projekty mogą obejmować m.in. zadania z zakresu infrastruktury, zieleni miejskiej, sportu, rekreacji oraz działań społecznych. Formularz zgłoszeniowy wraz ze szczegółowymi informacjami dotyczącymi Budżetu Obywatelskiego dostępny jest na stronie internetowej: razemtychy.pl.

            W załączeniu przesyłamy grafiki promujące nabór projektów. Uprzejmie prosimy o przekazanie informacji o rozpoczęciu kolejnej edycji Budżetu Obywatelskiego mieszkańcom za pośrednictwem Państwa stron internetowych oraz profili w mediach społecznościowych wraz z linkiem do strony razemtychy.pl.

            W przypadku pytań prosimy o kontakt telefoniczny pod numerami: 32 776 34 55 lub 32 776 34 59.

        • XXXIV Wojewódzki Konkurs Artystyczny „Młode Talenty”

          • XXXIV Wojewódzki Konkurs Artystyczny „Młode Talenty”

            22.01.2026

            Serdecznie zapraszamy uczniów szkół ponadpodstawowych oraz uczniów ostatnich klas szkół podstawowych do udziału w XXXIV edycji Wojewódzkiego Konkursu Artystycznego „Młode Talenty”.

            Jak co roku młodzi artyści będą mieli okazję zaprezentować swoje umiejętności w jednej z trzech kategorii: scenicznej, literackiej oraz plastycznej.

            Finał Konkursu odbędzie się 12 czerwca 2026 r. w Teatrze Małym w Tychach. Zgłoszenia należy składać osobiście w II Liceum Ogólnokształcącym z Oddziałami Integracyjnymi im. C.K. Norwida w Tychach lub drogą mailową na adres talenty@norwid.tychy.pl do dnia 24 kwietnia 2026 r.

            Szczegółowy regulamin Konkursu oraz wzory zgłoszeń stanowią załącznik do niniejszej informacji.

            Serdecznie zapraszamy do udziału w Konkursie!

            REGULAMIN MT
            ZAŁĄCZNIK DO REGULAMINU
        • Norwid ponownie doceniony w Rankingu Perspektyw 2026

          • Norwid ponownie doceniony w Rankingu Perspektyw 2026

            20.01.2026

            Z przyjemnością informujemy, że nasze liceum znalazło się w gronie wyróżnionych szkół ponadpodstawowych w Tychach w najnowszym Rankingu Liceów Ogólnokształcących „Perspektywy 2026”.

            To prestiżowe wyróżnienie jest efektem systematycznej pracy uczniów oraz zaangażowania nauczycieli i całej społeczności szkolnej. Osiągnięcie to potwierdza wysoki poziom nauczania oraz konsekwentną dbałość o rozwój edukacyjny młodzieży.

            Ranking Perspektyw od wielu lat stanowi jedno z najważniejszych źródeł informacji dla ósmoklasistów i ich rodziców, pomagając w wyborze szkoły oferującej solidne przygotowanie do egzaminów maturalnych oraz dalszej edukacji.

            Dziękujemy za okazane zaufanie i gratulujemy wszystkim, którzy przyczynili się do tego sukcesu.

             

            https://licea.perspektywy.pl/rankingi/ranking-slaski/

        • "SZKOŁA BEZ BARIER" - rekrutacja

          • "SZKOŁA BEZ BARIER" - rekrutacja

            15.01.2026

            • 14.01.2026 r. w naszej szkole rozpoczęła się rekrutacja uczniów do projektu „Szkoła Bez Barier” w ramach projektu „Międzynarodowa mobilność edukacyjna uczniów i kadry edukacji szkolnej”
              w               Programie Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego
              2021-2027               współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.

              Projekt ten daje uczniom wyjątkową możliwość udziału w wyjeździe do zaprzyjaźnionej szkoły w Saragossie (Hiszpania). Jest to niepowtarzalna okazja do poszerzenia horyzontów, doskonalenia umiejętności językowych oraz poznania kultury i systemu edukacji w innym kraju.

              Rekrutacja skierowana jest do uczniów klas I–III, którzy:

              • są zaangażowani w życie szkoły,
              • wykazują otwartość na nowe doświadczenia,
              • chcą rozwijać swoje kompetencje językowe i międzykulturowe.

              Szczególną uwagę zwracamy na uczniów, którzy dotychczas mieli mniejsze możliwości udziału w podobnych inicjatywach. Projekt ma na celu wyrównywanie szans oraz wsparcie rozwoju wszystkich uczniów.

              Uczestnicy projektu zyskają:

              • Wyjazd do Saragossy – możliwość spędzenia czasu w hiszpańskiej szkole, poznania rówieśników z zagranicy oraz udziału w zajęciach edukacyjnych.
              • Rozwój językowy – praktyczne używanie języka hiszpańskiego i angielskiego w codziennych sytuacjach.
              • Doświadczenie międzynarodowe – poszerzenie perspektyw, zdobywanie nowych umiejętności oraz nawiązywanie międzynarodowych kontaktów.
              • Warsztaty i zajęcia kulturalne – udział w atrakcjach przygotowanych dla grupy, które pozwolą lepiej zrozumieć hiszpańską kulturę.

              Zachęcamy do zapoznania się z regulaminem, który wraz z pozostałą dokumentacją został przesłany za pośrednictwem e-dziennika uczniom i rodzicom oraz jest dostępny u koordynatorek projektu:

              • Pani Małgorzaty Stachurskiej-Jeżeli,
              • Pani Nikoletty Krasodomskiej.

              Harmonogram rekrutacji przedstawia się następująco:

              14.01.2026 r. rozpoczęcie rekrutacji

              19.01.2026 r. – 23.01.2026 r. do godz. 15.00 – składanie dokumentacji u koordynatorek projektu

              26.01.2026 r. – 30.01.2026 r. – ocena dokumentacji przez zespół rekrutacyjny

              30.01.2026 r. – ogłoszenie wyników I etapu, podanie harmonogramu II etapu

              02.02.2026 r. – 05.02.2026 r. – II etap rekrutacji (rozmowy rekrutacyjne)

              06.02.2026 r. – ogłoszenie ostatecznych wyników rekrutacji

              To szansa na niezapomnianą przygodę, która może zmienić spojrzenie na świat i wzbogacić CV. Udział w projekcie to także możliwość zdobycia certyfikatów potwierdzających międzynarodowe doświadczenie.

              Wszelkich informacji udzielają koordynatorki projektu.

        • „Szkoła Bez Barier” – nasze liceum z dofinansowaniem z Unii Europejskiej

          • „Szkoła Bez Barier” – nasze liceum z dofinansowaniem z Unii Europejskiej

            15.01.2026

            Z wielką radością informujemy, że w ostatnich dniach sfinalizowano proces podpisywania dokumentacji i już oficjalnie możemy ogłosić, że nasze liceum uzyskało dofinansowanie z Unii Europejskiej na realizację projektu „Szkoła Bez Barier”. Jest to kolejny ważny krok w budowaniu nowoczesnej, inkluzywnej i przyjaznej przestrzeni edukacyjnej.

            Projekt realizowany jest ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS) 2021-2027, w projekcie „Międzynarodowa mobilność edukacyjna uczniów i kadry edukacji szkolnej”.

            Łączna kwota wsparcia wynosi 180 806,08 zł, z czego 149 201,18 zł stanowią środki przekazane przez Unię Europejską. Pozyskane dofinansowanie umożliwi wprowadzenie kolejnych zmian wpływających na podniesienie jakości nauczania, skuteczniejsze wsparcie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi oraz rozwój kompetencji kluczowych całej społeczności szkolnej.

            Projekt „Szkoła Bez Barier” koncentruje się na trzech głównych obszarach: tworzeniu lepszych warunków wsparcia dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, podnoszeniu kompetencji językowych, cyfrowych i społecznych uczniów oraz kadry pedagogicznej, a także wyposażeniu uczniów i pracowników szkoły w narzędzia wspierające zdrowie psychiczne i fizyczne.

            W ramach realizacji projektu planowane jest m.in. współtworzenie międzynarodowych projektów eTwinning, udział 15 nauczycieli w kursach, szkoleniach oraz działaniach typu job shadowing, a także zagraniczna mobilność edukacyjna 12 uczniów i uczennic do partnerskiej szkoły w Saragossie w Hiszpanii.

            Szczegółowe informacje dotyczące harmonogramu działań oraz zasad rekrutacji uczennic i uczniów na wyjazd zagraniczny zostaną przedstawione po przerwie świątecznej.

            Dziękujemy Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji oraz Miastu Tychy za okazane wsparcie i współpracę.

        • MISJA I – PRAWA I WARTOŚCI

          • MISJA I – PRAWA I WARTOŚCI

            05.01.2026

            Norwidowskie Koło Wolontariatu w ramach wojewódzkiej Gry Polichrom zrealizowało w grudniu Misję I, której celem było przypomnienie społeczności szkolnej najważniejszych praw i wartości.

            Wolontariusze przygotowali akcję edukacyjną, skupioną wokół kluczowych wartości konstytucyjnych, takich jak: godność człowieka, wolność, równość w traktowaniu oraz solidarność z innymi.

            Dzięki zaangażowaniu wolontariuszy ważne idee zostały w przystępny sposób przybliżone całej społeczności szkolnej.

        • UROCZYSTOŚĆ W BAZYLICE

          • UROCZYSTOŚĆ W BAZYLICE

            05.01.2026

            21 grudnia, podczas uroczystej Mszy Świętej, ogłoszono decyzję Stolicy Apostolskiej o nadaniu kościołowi pw. św. Marii Magdaleny tytułu bazyliki mniejszej. Na zaproszenie proboszcza ks. Janusza Lasoka w tym wyjątkowym wydarzeniu wzięła udział delegacja naszej szkoły, na czele z Panią Dyrektor Marią Chrapan. Z dumą wystawiliśmy również poczet sztandarowy.

            Mszy Świętej przewodniczył abp Andrzej Przybylski, metropolita katowicki. W koncelebrze uczestniczyli biskupi pomocniczy archidiecezji katowickiej: bp Marek Szkudło, bp Adam Wodarczyk oraz bp Grzegorz Olszowski. Obecni byli także księża z obu tyskich dekanatów oraz licznie zgromadzeni wierni.

            W uroczystości uczestniczyli m.in. prezydent miasta Tychy Maciej Gramatyka oraz radni miejscy. Honorową asystę wraz z kompanią honorową i pocztem sztandarowym wystawiło wojsko. Kościół św. Marii Magdaleny, najstarszy kościół w Tychach, stał się tym samym jedną z siedmiu bazylik mniejszych archidiecezji katowickiej.

            W skład naszej delegacji, w tym pocztu sztandarowego, obok Pani Dyrektor weszli: Alina Waszyńska (3A), Amelia Stasiak (3B), Natasza Marszałek (3B), Aleksander Cichoń (4C), Wojciech Owsiany (3E) oraz pan Tomasz Ślusarczyk. 

        • Sportowa rywalizacja na szkolnym parkiecie - Wewnątrzszkolny Turniej Siatkówki

          • Sportowa rywalizacja na szkolnym parkiecie - Wewnątrzszkolny Turniej Siatkówki

            22.12.2025

            W dniach 9 oraz 11 grudnia w naszej szkole odbyły się eliminacje do Wewnątrzszkolnego Turnieju Siatkówki. W rozgrywkach wzięło udział 18 zespołów klasowych, które rywalizowały w duchu fair play. Po wielu zaciętych i emocjonujących meczach do finału awansowały trzy drużyny.

            15 grudnia rozegrany został finał turnieju. O tytuł mistrzowski walczyły klasy 3b, 4c oraz 4a, rozgrywając mecze systemem „każdy z każdym”. Zawody dostarczyły wielu sportowych emocji i widowiskowych akcji.

            Po zakończeniu rywalizacji klasyfikacja końcowa przedstawiała się następująco:

            • I miejsce – klasa 3b
            • II miejsce – klasa 4c
            • III miejsce – klasa 4a

            Wszystkie drużyny otrzymały od Samorządu Uczniowskiego słodkie upominki, natomiast zwycięzcy zostali dodatkowo nagrodzeni nagrodą rzeczową.

            Serdecznie dziękujemy wszystkim uczestnikom turnieju, tj. zawodnikom, sędziom, fotografowi oraz kibicom, za zaangażowanie i stworzenie wspaniałej sportowej atmosfery.

        • RAK I SKORPION W NATARCIU

          • RAK I SKORPION W NATARCIU

            22.12.2025

            Wbrew pozorom nie były to zajęcia na wydziale biologii, lecz kolejny wyjazd Norwidowskiego Koła Strzeleckiego na strzelnicę w Czechowicach-Dziedzicach.

            „Rak” i „Skorpion” to nazwy lekkich pistoletów maszynowych, na których członkowie Koła, pod opieką pani Danuty Dudzic oraz pana Tomasza Ślusarczyka, doskonalili swoje umiejętności strzeleckie. Zajęcia poprzedziło szkolenie z zasad bezpiecznej obsługi broni, a zakończył je instruktaż dotyczący postaw strzeleckich oraz zapowiedź kolejnych treningów.

            Szkolenie przygotowali i przeprowadzili członkowie Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych Okręg Śląsk Cieszyński oraz Grupy Rekonstrukcji Historycznej „Beskidy”.

            Już wkrótce członkowie Koła Strzeleckiego będą rozwijać swoje umiejętności także na strzelnicy w Pszczczynie, gdzie czeka ich trening z wykorzystaniem karabinów szturmowych AR-15 oraz AK-47 (AKMS). A do Czechowic-Dziedzic z pewnością jeszcze wrócimy. 

        • Ekologiczne warsztaty świąteczne w zielonej pracowni

          • Ekologiczne warsztaty świąteczne w zielonej pracowni

            22.12.2025

            12 grudnia w pracowni nr 21, przy dźwiękach świątecznych piosenek, odbyły się ekologiczne warsztaty rękodzielnicze, które poprowadziła p. Danuta Dudzic w towarzystwie p. Nikoletty Krasodomskiej.

            Uczniowie przygotowywali świąteczne ozdoby z papierowej wikliny, tj. choinki i wianki. Pani Dudzic już od kilku tygodni tworzyła materiały, skręcając w każdej wolnej chwili papierowe patyczki, co - jak szybko przekonali się uczestnicy - wcale nie jest takie proste.

            Duże zaangażowanie uczniów zaowocowało pięknymi, kreatywnymi pracami. Papierowa wiklina zainteresowała nie tylko młodzież - również pan Andrzej Pawlas ćwiczył swoje zdolności manualne, dostrzegając w powstających formach piękno matematyki i wspierając uczestników cennymi wskazówkami.
             

        • Bieg Dziewięciu Górników

          • Bieg Dziewięciu Górników

            22.12.2025

            W 44. rocznicę tragicznych wydarzeń na Kopalni Wujek w Katowicach uczniowie naszej szkoły wzięli udział w XIII Biegu Dziewięciu Górników, organizowanym przez Śląskie Centrum Wolności i Solidarności. W wydarzeniu uczestniczyło łącznie ponad 1000 biegaczy, głównie uczniów szkół z województwa śląskiego.

            16 grudnia 1981 roku, podczas pacyfikacji strajkującej Kopalni Wujek, 9 górników zginęło od kul plutonu specjalnego ZOMO. Strajk był wyrazem sprzeciwu wobec wprowadzenia stanu wojennego w Polsce trzy dni wcześniej.

            Przed biegiem nasi uczniowie udali się również do Parku Kościuszki, gdzie znajduje się wieża spadochronowa – symbol bohaterskiej obrony Katowic przez polskich harcerzy we wrześniu 1939 roku przed nacierającymi oddziałami Wehrmachtu.

            Norwidowcy już po raz siódmy, wraz z panem Tomaszem Ślusarczykiem, wzięli udział w tym wyjątkowym biegu, który na stałe wpisał się w grudniowy kalendarz wydarzeń naszej szkoły – jako ważna lekcja historii, pamięci i patriotyzmu.

        • Debaty oksfordzkie w Norwidzie

          • Debaty oksfordzkie w Norwidzie

            17.12.2025

            Uczniowie naszej szkoły, w ramach Młodzieżowego Budżetu Obywatelskiego, zorganizowali wyjątkowy turniej debat oksfordzkich dla szkół ponadpodstawowych z Tychów. Po trzech dniach pełnych dyskusji, emocji i intelektualnych zmagań poznaliśmy zwycięzców.

            Wyniki turnieju:

            • I miejsce – I Liceum Ogólnokształcące im. L. Kruczkowskiego

            • II miejsce – Zespół Szkół nr 5 w Tychach

            • III miejsce – reprezentacja naszej szkoły – Norwida

            Serdecznie gratulujemy wszystkim uczestnikom wydarzenia.

            Skład sędziowski:

            • Damian Fierla

            • Tomasz Wybraniec

            • Mateusz Piekarczyk

            • Mateusz Ratajczak

            Dziękujemy za zaangażowanie oraz stworzenie wydarzenia, które rozwija kompetencje młodzieży i integruje uczniów z całego miasta.

        • Licealiści na WNP

          • Licealiści na WNP

            15.12.2025

            „Licealiści na WNP” to projekt, w którym Norwidowcy uczestniczą z niesłabnącym zainteresowaniem i dużym zaangażowaniem.

            12 grudnia uczennice i uczniowie klas 3B (matematyczno-biologicznej) oraz 3D (biologiczno-chemicznej), pod opieką pani Miłosławy Szewczyk, pani Grażyny Piwowarczyk oraz pani Aliny Czarnoty, po raz kolejny odwiedzili aulę Instytutu Biologii, Biotechnologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

            Uczestnicy wysłuchali dwóch interesujących wykładów: dr Katarzyny Nowak pt. „Genetycznie modyfikowane rośliny – metody, cele i perspektywy ich produkcji” oraz dr Anny Markowicz pt. „Wyścig z bakteriami: jak powstaje oporność na antybiotyki?”.

            Były to kolejne niezwykle ciekawe lekcje biologii i nauk przyrodniczych, które z pewnością poszerzyły wiedzę oraz horyzonty naszych uczniów.

            Serdecznie dziękujemy pracownikom Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego za gościnność oraz inspirujące spotkania.

        • Spotkanie z przedstawicielami samorządu

          • Spotkanie z przedstawicielami samorządu

            15.12.2025

            11 grudnia przedstawiciele klas naszej szkoły wzięli udział w spotkaniu zorganizowanym przez Młodzieżowy Klub Społeczno-Intelektualny MKRSI w ramach cyklu „Uczenie się przez działanie”.

            W wydarzeniu uczestniczyli Hanna Skoczylas – Wiceprezydent ds. Zrównoważonego Rozwoju, Mikołaj Figlarski – Radny Miejski oraz Blanka Michalska – Przewodnicząca Młodzieżowej Rady Miasta Tychy.

            W spotkaniu udział wzięły m.in. klasy 1B oraz 2C. Uczniowie mieli okazję dowiedzieć się, jak funkcjonuje samorząd, jakie decyzje podejmuje oraz jak wygląda praca radnego, wiceprezydenta i członków Młodzieżowej Rady Miasta. Poruszono również kwestie dotyczące realnego wpływu młodzieży na swoje otoczenie. Spotkanie miało formę otwartej dyskusji z możliwością zadawania pytań.

            Była to cenna lekcja obywatelska oraz inspirujące doświadczenie dla naszych uczniów.

        • Norwid dla Świetlikowa

          • Norwid dla Świetlikowa

            15.12.2025

            Serdecznie dziękujemy wszystkim zaangażowanym Uczniom, Rodzicom oraz Nauczycielom za tak ogromną ilość darów przekazanych dzieciom ze Świetlikowa. Okazana pomoc, życzliwość i otwarte serca sprawiły, że zasięg akcji przerósł nasze najśmielsze oczekiwania.

            Szczególne podziękowania kierujemy do taty Kacpra z klasy IIIe, Pana Aleksandra, za okazane wielkie serce, gotowość do wsparcia oraz poświęcony czas na przewiezienie wszystkich paczek.

            Jesteśmy niezwykle wdzięczni za okazane zaangażowanie i wspólne działanie na rzecz innych.